Karotlu Maden Arama: Yöntemler, Ekipman ve 2026 Maliyetleri

Karotlu sondaj, formasyondan silindirik numune (karot) çıkarmak için yapılan dönel sondaj yöntemidir. İki ana tip vardır: conventional (geleneksel) ve wireline (telsiz). Conventional yöntemde her 1.5-3 m'de tij sökülür ve karot tüpü yüzeye çıkarılır; bu yöntem derin kuyularda verimlidir ancak sökme takma süresi uzundur. Wireline yöntemde ise iç tüp (inner tube) tij sökülmeden halat ile yüzeye çekilir; 6-9 m'lik karotlar hızlı alınır.

Wireline yöntem, 1960'lardan bu yana endüstri standardıdır ve günümüzde maden arama projelerinin yüzde 90'ında kullanılır. KD Sondaj olarak HQ (63.5 mm), NQ (47.75 mm) ve BQ (36.4 mm) karot çaplarında wireline ekipmanla çalışıyoruz. Karot çapı seçimi mineralojik analiz amacına göre yapılır; detaylı mineraloji için HQ, keşif amaçlı NQ veya BQ tercih edilir.

Core barrel üç bileşenden oluşur: dış tüp (outer barrel), iç tüp (inner tube) ve karot yakalayıcı (core catcher). Dış tüp döner, iç tüp sabit kalır ve karot içine dolar. Karot yakalayıcı, tüpü çıkarırken karotun düşmesini engeller. Impregnated diamond bit sert formasyonlarda, surface set bit yumuşak formasyonlarda kullanılır.

KD Sondaj olarak sahada kullanılan her ekipman API ve DCDMA (Diamond Core Drill Manufacturers Association) standartlarına uygun sertifikalıdır. Bit seçimi formasyona göre yapılır: yumuşak tüf ve killerde surface set tungsten bit, orta sertlikteki kireçtaşı ve şeylde impregnated diamond bit, sert granitte polycrystalline diamond (PCD) bit. Her bit için 'karot verimi' (core recovery) takibi yapılır; yüzde 95 üzeri verim hedeflenir.

Karot kalitesi iki parametre ile ölçülür: Total Core Recovery (TCR) yüzdesi ve Rock Quality Designation (RQD) yüzdesi. TCR, çıkarılan karot uzunluğunun teorik uzunluğa oranıdır; yüzde 100 TCR her zaman mümkün olmaz, yüzde 85 üzeri iyi kabul edilir. RQD ise 10 cm'den uzun sağlam karot parçalarının toplam karot uzunluğuna oranıdır; yüzde 75 üzeri iyi kaya kalitesi, yüzde 50 altı zayıf kaya.

Karot kalitesi sondaj hızı (ROP) ve bit seçimine bağlıdır. Çok hızlı ROP karotu parçalar; çok yavaş ROP ise sürtünmeden dolayı karotu öğütür. KD Sondaj olarak optimal ROP 5-15 m/saat arasında tutulur. Karot sandıkları her 1 m'de fotoğraflanır ve müşteriye dijital ortamda sunulur; bu kayıt jeolojik log ile birlikte kaynak kestirimi çalışmalarına girdi sağlar.

Karotlu sondajın metre maliyeti 2026 yılı için Türkiye sahasında 1.500-4.500 TL/m arasında değişir. Maliyet belirleyici faktörler: kuyu derinliği, karot çapı, formasyon sertliği, lokasyon erişimi, mobilizasyon mesafesi. Sığ kuyular (0-200 m) düşük maliyetli, 500 m üzeri kuyularda metre başı 4.000-4.500 TL'ye çıkar. Sert granit sahalarında yumuşak tüfe göre yüzde 50 maliyet artışı olabilir.

Tipik bir maden arama programı bütçesi 2.000.000-8.000.000 TL arasındadır. 5.000 m toplam karotlu sondaj, 30 kuyu, jeofizik (IP, manyetik, gravite) ve laboratuvar analizleri dahil. KD Sondaj olarak anahtar teslim maden arama programı yönetimi sunuyoruz; saha etüdünden jeolojik raporlamaya kadar tüm aşamaları koordine ediyoruz. Ankara Çankaya merkezimizden Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu sahalarına 7/24 hizmet veriyoruz.

Karotlu sondaj tamamlandıktan sonra jeolojik loglama yapılır: her metre için litoloji, alterasyon, mineralizasyon, yapısal özellikler kayıt altına alınır. Loglama jeoloji mühendisi tarafından sahada veya karot sandığı üzerinden yapılır. Numuneler akredite laboratuvarda analiz edilir (XRF, ICP-MS, fire assay altın için). Sonuçlar veri tabanına girilir ve 3B model oluşturulur.

Kaynak kestirimi (resource estimation) jeolojik model üzerinde blok model yaklaşımıyla yapılır. JORC, PERC veya CIM standartlarına göre sınıflanır: ölçülmüş (measured), gösterilmiş (indicated), çıkarsanmış (inferred). Yatırım kararı için en az gösterilmiş kaynak gerekir. KD Sondaj olarak maden arama projelerinde bağımsız danışman jeolog ile çalışıyor; CPA (Competent Person) raporu sunuyoruz.

Maden arama sondajı için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nden (MAPEG) arama ruhsatı gerekir. Arama ruhsatı sahibinin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamında saha için ön izin alması zorunludur. Bazı hassas ekosistemlerde (milli park, sulak alan) sondaj yasaklanmıştır. Orman alanlarında Orman Bölge Müdürlüğü'nden izin gerekir.

KD Sondaj olarak tüm izin süreçlerinde müşteriye danışmanlık veriyoruz. İlk aşamada ruhsat ve izin kontrolü yapılır; uygun olmayan sahalarda proje iptal edilir veya alternatif lokasyon önerilir. Yasal süreçlerin tamamlanması 6-18 ay sürebilir; bu süre göz önüne alınarak proje planlaması yapılmalıdır. Ankara merkezli ekibimiz 0541 191 63 01 WhatsApp hattından ön değerlendirme için hizmetinizdedir.