IADC Kodları Rehberi: Tricone Matkap Seçimi ve Formasyon Eşleştirmesi

IADC (International Association of Drilling Contractors) sınıflandırması, tricone ve PDC matkapları tek bir kod ile tanımlar. Üç hane soldan sağa: formasyon sertliği, matkap özelliği (aşındırıcılık/yapı), yatak/soğutma tipi. Örneğin 117 kodlu matkap 'yumuşak formasyon, standart aşındırıcılık, açık yataklı basınçlı soğutmalı' anlamına gelir.

Birinci hane 1-8 arasıdır: 1-2 yumuşak, 3-4 yumuşak-orta, 5 orta, 6-7 sert, 8 çok sert. İkinci hane matkap aşındırıcılığını ve diş yapısını tanımlar: 1 kısa diş yumuşak için, 7 uzun diş aşındırıcı için. Üçüncü hane yatak ve soğutma konfigürasyonunu verir: 1 standart yatak rulmanlı, 7 basınçlı kompakt yatak. Bu üç hane tek başına hangi formasyonda hangi matkabı kullanacağınızı söyler.

Yumuşak killer, killi şeyl, kumtaşı, anhidrit: IADC 111-135. Konik diş yapısı, geniş diş aralığı, yüksek ilerleme hızı (ROP). Bu segmentte metre başına 60-120 m/gün ilerleme hedeflenir. Orta sertlik kireçtaşı, dolomit, kumlu şeyl: IADC 211-247. Daha kompakt diş yapısı ve daha dayanıklı yatak gerekir.

Sert bazalt, granit, kuvarsit, sert kireçtaşı: IADC 617-637. Sıkak dövme tungsten karbür dişler, kapalı yatak konfigürasyonu, yağ soğutmalı sistem. ROP bu segmentte 5-15 m/gün'e düşer. Çok sert (kuvarsit, hematit): IADC 737-837. Elmas takviyeli veya PDC insert kullanımı gerekebilir. KD Sondaj olarak 8.5"-26" çap aralığında her IADC kodunda stoklu matkap bulunduruyoruz.

Toplam Footage Drilled (TFA) matkap ömrünün ana göstergesidir. Yumuşak formasyonda (111-145) ortalama TFA 800-2.000 m, orta segmentte (211-247) 400-900 m, sert segmentte (617-637) ise 80-300 m arasındadır. Bu değerler metre başına maliyetin ana belirleyicisidir; 100 m'de biten matkap ile 1500 m giden matkap arasında birim maliyet 5-10 kat fark yaratır.

KD Sondaj olarak saha öncesinde formasyon bilgisini MTA raporu, müşteri tarafından sağlanan kuyu logu veya komşu kuyu verilerinden alıyoruz. Yanlış matkap seçimi projeyi yüzde 30-50 uzatır; doğru seçim zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. Ankara Çankaya merkezli depomuzda tüm yaygın IADC kodlarında 8.5"-12 1/4" çapta stoklu matkap mevcuttur.

Üçüncü hane 1 standart açık yataklı rulman, 7 sızdırmaz basınçlı yatak, 9 elastomer conta ile basınçlı yatak. Açık yatak (1-3) yumuşak formasyonlarda yeterli, düşük maliyetli. Sert formasyonlarda matkap yüksek devirde çalıştığından rulman ömrü düşer; basınçlı yatak (7-9) zorunludur. Elastomer contalı (9) versiyon yüksek sıcaklık sahaları (>180°C) için uygundur.

Soğutma açısından matkap seçimi de formasyon ısı iletkenliğine göre değişir. Yüksek devirli sert formasyonlarda basınçlı yağ veya su soğutmalı nozul tasarımı tercih edilir. KD Sondaj olarak her matkap sevkiyatında taşıma sertifikalı, orijinal kutusunda ve son kullanma tarihi kontrol edilmiş ürün kullanır; sahada kullanılan her matkap için matkap kartı doldurulur.

En sık yapılan hata yumuşak formasyonda sert matkap kullanmaktır. 117 kodlu matkap yerine 617 kullanıldığında ROP yarıya düşer ve matkap toplamı gereksiz yere erken eskir. İkinci hata sert formasyonda yumuşak matkap seçmektir; 135 ile 617 arası kireçtaşı delinecekken 5-10 m sonra düz dişler kırılır, kuyu durur.

Üçüncü sık hata aşındırıcı formasyonda düşük aşındırıcılık kodu seçmektir. Örneğin sert, aşındırıcı granitte 617 yerine 637 seçilmelidir. KD Sondaj olarak saha öncesinde ücretsiz matkap seçimi danışmanlığı sunar; müşteri kendi IADC kodunu seçmek isterse formasyon logu ve komşu kuyu verilerini birlikte değerlendiririz.